Tretman arhitekture u filmu često oscilira između površnog spektakla i suštinskog razumevanja njenog društvenog konteksta. Film “Brutalista” je primer ostvarenja koje arhitektonski pravac brutalizma svodi na vizuelni motiv, zanemarujući njegovu ideološku i funkcionalnu osnovu. U tom procesu, film ne samo da pojednostavljuje kompleksnost ovog stila već ga i nepravedno prikazuje kao simbol represije.
Brutalizam, koji je procvat doživeo sredinom 20. veka, nije bio puka estetska odluka već odgovor na savremene urbanističke i ekonomske izazove. Njegovi pioniri, poput Marcela Breuera, oblikovali su prostor s namerom da on bude racionalan, funkcionalan i dostupan širokim slojevima društva. Brutalista, međutim, izgrađuje narativ koji arhitekturu podređuje individualnoj psihološkoj drami, pri čemu se brutalizam pojavljuje isključivo kao vizuelni lajtmotiv, a ne kao filozofska ili društvena pojava.
Centralna figura filma je fiktivni mađarski arhitekta László Tót, Jevrejin koji je preživeo logor Buchenwald i nakon Drugog svetskog rata emigrirao u Ameriku. U novom svetu, suočen sa političkim tenzijama i nerazumevanjem svoje vizije, on stvara monumentalnu brutalističku građevinu koja izaziva kontroverze. Njena masivnost i sirovost doživljavaju se kao simbol otuđenja, a njen arhitekta kao enigmatična figura rastrzana između sopstvenih ideala i društvenog neprihvatanja. Ovakva narativna postavka nesvesno perpetuira negativne stereotipe o brutalizmu, predstavljajući ga kao sinonim za institucionalnu represiju, umesto kao pokušaj izgradnje efikasnog i demokratičnog arhitektonskog rešenja.
Formalno, film koristi brutalizam kao vizuelni kod za distancu i nelagodu. Kadriranje je rigidno, osvetljenje strogo, dok arhitektonski prostori deluju nepristupačno i surovo. Ovakav pristup, iako efektan u estetskom smislu, potvrđuje uvrežene predrasude o brutalizmu kao neljudskom i hladnom. Umesto analize njegovih principa ili njegove istorijske uloge u formiranju posleratnih urbanih pejzaža, film brutalizam pretvara u vizuelnu metaforu totalitarizma.
Sama naracija dodatno podstiče ovu interpretaciju, predstavljajući arhitektu kao vizionara čija je genijalnost u sukobu sa spoljnim svetom. Ovakav pristup stvara pojednostavljenu sliku stvaralačkog procesa u arhitekturi, pretvarajući ga u melodramu umetničkog nesporazuma. Međutim, brutalizam nije bio izraz ličnog genija već kolektivnog napora da se oblikuju prostori koji odgovaraju modernim društvenim potrebama. Ovim zanemarivanjem šireg konteksta, Brutalista ne uspeva da zahvati ključne vrednosti brutalizma, već ga svodi na egzotični, hladni pejzaž.
Problem filma nije samo u njegovom tretmanu arhitekture, već i u njegovom širem narativnom okviru koji brutalistički stil tumači kroz isključivo negativne prizme. Ovakav pristup doprinosi marginalizaciji ovog pravca, osnažujući mit da su brutalističke građevine isključivo manifestacije institucionalnog autoriteta i neosetljivosti prema ljudskom iskustvu.
Na kraju, Brutalista ostaje vizuelno upečatljiv film, ali onaj koji ne uspeva da pruži dublje razumevanje brutalizma kao arhitektonske i ideološke pojave. Umesto promišljene analize, on arhitekturu koristi kao pozadinu za konvencionalnu priču o nesporazumu između umetnika i društva. Time ne samo da propušta priliku za ozbiljan dijalog o ulozi brutalizma u savremenom urbanizmu, već i dodatno cementira stereotipe koji prate ovaj arhitektonski pravac.